Adios Bon y Facio

Dakong wala na ang mga kulisap at unti unti nang dumadampi sa buong kulay bredeng anyo ang sikat ng araw.  Ika sampu ng Mayo taong ika isang libo walongraan siyam na ‘put pito, sa perehong bundok Maragondon, Cavite kasama ang buong kapisanan ng mga damo sa damuhan nang nasabing bundok, panibagong araw panibagong larawan ang guguhit sa kasaysayan.

Walong paa ang nagsalinsalin patungo sa kinalulunggaan ng Indyong nagpakapawis para sa kasarinsalan. Hawak ang mga kalibre na pawang naiwan katapos ng digmaan. Sigaw sigaw ang ngalang “Bon y Facio!”, dito ko nakita ang nangangambang mukha nang nagtatagong walang kasalanan. Dagling huminto ang grupo ng mga kalalakihan upang lamnan ng baong galunggong ang sikmurang kanina pa nangangalam, bakas ang batak na katawan sa layo at pagod nang nilakbay. Natapos ang mistulang piging at nagpatuloy ang paguntog ng mga kanikaniyang paa suot ang mga botang sing tigas ng sementong bumalot sa mga lupang ginawang establisimento.

Dinig na dinig ko ang papalapit na grupo ng mga tao, mistulang mga maligno sa patuloy ang pangangambala sa katiriktirikan ng haring araw sa lugar na binabalutan ng katahimikan. Ilang sandali pa ito na ang aking kinakatakutan, natunton nila ang kubol na naging lungga ng tinuturing nilang kalaban.

“Bon y Facio! Lumabas ka sa tinataguan mo, alam namin na nariyan ka!” sigaw ng dalawa na bakas ang pananabik na makita ang ilang araw nang hinahanap.

Ang kaninang puno ng pangambang mukha ay lumabas na balot na ng lakas. Mistulang isang tahimik na libro sa silid aklatan na nagpakita ng tunay na bangis sa harap ng madla.

“Sino kayo? sinong nagpadala sa inyo? Ano ang gusto ninyo?” ang pagsagot ni Bon y Facio

“Mula kami sa kagawaran ng Nasyonal na Kaligtasan. At ang iyong kamatayan ang sinasabing susi sa katamikan.” Pagpapaliwag ng isang humakbang habang pinuposisyon ang pinaniniwalaang tatapos sa kausap.

“Mga utusan ni kumpareng Aguin Aldo!, ang tinuturing na kalaban sa pwesto ko!” pabalik na sigaw ni Bon y Facio

Tama ang aking hinuha nandito sila upang tapusin ang buhay ng walang kalabanlaban na nilalang. Dito ko nakita ang digmaang Pilipino kontra Pilipino. Simula na ang gulo sa pulitikang Pilipino. Nanlaban si Bon y Facio gamit ang itak  at bolo na kaniyang iniwang simbolo. Sinagot naman ito ng ilang tunog manunupil na putok ng baril, isa hanggang sampu ang bumaon sa katawan ng isang purong Pilipino. Mistulang isang akdang pang- panitikan na puno ng dahas ang nasaksihan.

Matagal pang iniwang nakatayo si Bon y Facio, sumasalamin sa tatag nito. Napalakad ng ilang hakbang hanggang mapaluhod sa harapan ko, higit limang Segundo bumagsak na ito. Dumausdos ang dugo hanggang maging kulay ko, basa na ako at ang mga kasama ng pawis na tumutulo sa mainit pang katawan ni Bon y Facio. Mulat pa ang mga mata at dinig na dinig ako ang mga katagang “Paalam bayan ko, Paalam Pilipinas,” ilang sandali pa napapikit na ito, wala na rin ang pintig na kanina lang ay naririnig ko. Ang dating lugar na ginagawang paliparan ng mga makukulay na  saranggola  ng mga bata ay ngayon naging huling himlayan ng isa sa sa mga kinikilalang  bayani  ng bayan.

Nga pala ako ito isang mapanuring damo sa damuhan ng bundok Maragundon, Cavite ang tanging saksi sa kamatayan ni Bon y Facio.

Lahok para sa "Bagsik ng Panitik" contest ng Damuhan